Przejdź do treści

Pozaodsetkowe koszty kredytu: jak działa limit z ustawy o kredycie konsumenckim

Redakcja bankomator.pl · aktualizacja 13 października 2026

Prowizje i opłaty przy kredycie konsumenckim mają ustawowy limit liczony według wzoru z art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim. Pokazujemy, jak go policzyć i co zrobić, gdy umowa go przekracza.

Kredyt konsumencki kosztuje więcej niż same odsetki. Prowizja, opłata przygotowawcza, ubezpieczenie czy opłata za obsługę to pozaodsetkowe koszty kredytu. Ustawa o kredycie konsumenckim ogranicza ich wysokość według stałego wzoru. Wyjaśniamy, jak ten wzór działa, jak sprawdzić własną umowę i co możesz zrobić, gdy kredytodawca policzył więcej, niż pozwala prawo.

Co to są pozaodsetkowe koszty kredytu

Definicja jest w art. 5 pkt 6a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (tekst jednolity: Dz.U. z 2025 r. poz. 1362). To wszystkie koszty, które konsument ponosi w związku z umową o kredyt konsumencki, z wyłączeniem odsetek. Nazwa opłaty nie ma znaczenia. Jeżeli płacisz coś w związku z umową i nie są to odsetki, ta kwota liczy się do limitu.

W praktyce najczęściej chodzi o:

  • prowizję za udzielenie kredytu lub pożyczki,
  • opłaty przygotowawcze, administracyjne i za obsługę,
  • koszt ubezpieczenia związanego z umową,
  • opłaty za dodatkowe usługi powiązane z umową,
  • opłaty za odroczenie terminu spłaty.

Odsetki mają osobny limit w Kodeksie cywilnym. Opisujemy go w poradniku o odsetkach maksymalnych, który znajdziesz w dziale poradniki.

Wzór z art. 36a ustawy

Dla kredytów o okresie spłaty nie krótszym niż 30 dni art. 36a ust. 1 ustawy podaje wzór:

MPKK = (K × 10%) + (K × n/R × 10%)

  • MPKK to maksymalna wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu,
  • K to całkowita kwota kredytu, czyli środki, które kredytodawca udostępnia konsumentowi, bez kredytowanych kosztów kredytu (art. 5 pkt 7 ustawy),
  • n to okres spłaty wyrażony w dniach,
  • R to liczba dni w roku.

Pierwsza część wzoru to stałe 10% kwoty kredytu. Druga część rośnie razem z okresem spłaty i wynosi 10% kwoty kredytu za każdy rok.

Pułap 45% kwoty kredytu

Niezależnie od wyniku wzoru art. 36a ust. 2 stanowi, że pozaodsetkowe koszty kredytu nie mogą być wyższe od 45% całkowitej kwoty kredytu. Przy dłuższych umowach to właśnie ten pułap wyznacza granicę.

Kredyty spłacane w okresie krótszym niż 30 dni

Dla kredytów o okresie spłaty krótszym niż 30 dni obowiązuje osobny wzór z art. 36a ust. 1a: MPKK = K × 5%. Część zależna od czasu w tym przypadku nie występuje.

Przykłady obliczeń

W przykładach przyjmujemy rok liczący 365 dni. Kwoty są zaokrąglone do grosza.

  • 1000 zł na 20 dni: 1000 zł × 5% = 50 zł.
  • 1000 zł na 60 dni: 100 zł + (1000 zł × 60/365 × 10%) = 100 zł + 16,44 zł = 116,44 zł.
  • 5000 zł na 365 dni: 500 zł + 500 zł = 1000 zł.
  • 10 000 zł na 1095 dni (3 lata): 1000 zł + 3000 zł = 4000 zł. To mniej niż pułap 45%, czyli 4500 zł, więc limit wynosi 4000 zł.
  • 10 000 zł na 1825 dni (5 lat): 1000 zł + 5000 zł = 6000 zł. Pułap 45% to 4500 zł, więc limit wynosi 4500 zł.

Własne dane wpiszesz do kalkulatora kosztów pożyczki. Jeżeli chcesz porównać całkowity koszt kilku ofert, pomoże też kalkulator RRSO i poradnik jak czytać RRSO.

Odroczenie spłaty i kolejne pożyczki

Ustawa przewiduje dwie zasady, które utrudniają obchodzenie limitu.

Art. 36b dotyczy odroczenia spłaty w okresie 120 dni od wypłaty kredytu. Limit liczy się wtedy od kwoty pierwotnie udzielonego i wypłaconego kredytu, a do pozaodsetkowych kosztów dolicza się wszystkie koszty i opłaty za odroczenie naliczone w tych 120 dniach.

Art. 36c dotyczy sytuacji, w której kredytodawca lub podmiot z nim powiązany udziela kolejnych kredytów konsumentowi, który nie spłacił w pełni poprzedniego, w okresie 120 dni od wypłaty pierwszego z nich. Limit liczy się wtedy od kwoty pierwszego kredytu, a pozaodsetkowe koszty to suma kosztów wszystkich kredytów udzielonych w tym okresie. Art. 36c nie mówi o nieważności umowy. Skutki naruszenia limitu opisują art. 36a ust. 3 i art. 45, o których piszemy niżej.

Kiedy limit nie obowiązuje

Zgodnie z art. 36d przepisów art. 36a–36c nie stosuje się do kredytu w rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym prowadzonym przez kredytodawcę wskazanego w art. 5 pkt 2a lit. a i b ustawy oraz do umowy o kartę kredytową, jeśli kredytodawca jest jednocześnie wydawcą karty.

Jak sprawdzić swoją umowę

  1. Znajdź w umowie całkowitą kwotę kredytu i okres spłaty. Okres przelicz na dni.
  2. Zsumuj wszystkie koszty poza odsetkami: prowizje, opłaty, ubezpieczenia i opłaty za usługi dodatkowe. Przy umowie na czas określony masz prawo w każdym czasie otrzymać na wniosek bezpłatny harmonogram spłaty z rozbiciem rat na kapitał, odsetki i inne koszty (art. 37).
  3. Policz limit wzorem lub w kalkulatorze.
  4. Sprawdź, czy w ciągu 120 dni od wypłaty nie było odroczenia spłaty albo kolejnej pożyczki od tego samego kredytodawcy lub podmiotu z nim powiązanego.
  5. Porównaj sumę kosztów z limitem.

Co, jeśli koszty przekraczają limit

Art. 36a ust. 3 stanowi, że pozaodsetkowe koszty wynikające z umowy nie należą się w części przekraczającej limit. Nadwyżki nie musisz więc płacić. Jeżeli została już pobrana, możesz wezwać kredytodawcę do jej zwrotu. Przydadzą się wzory: reklamacja do banku lub firmy pożyczkowej oraz wezwanie do zapłaty.

Naruszenie art. 36a–36c jest też jedną z podstaw sankcji kredytu darmowego z art. 45 ust. 1. Po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia konsument zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu, w terminie i w sposób ustalony w umowie. To uprawnienie wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy (art. 45 ust. 5). Wzór oświadczenia znajdziesz na stronie sankcja kredytu darmowego.

Według art. 47 postanowienia umowy nie mogą wyłączać ani ograniczać uprawnień konsumenta z ustawy. Gdy reklamacja nie przyniesie efektu, możesz zwrócić się o pomoc do Rzecznika Finansowego albo do powiatowego lub miejskiego rzecznika konsumentów.

Umowy zawarte przed zmianą przepisów

Obecny wzór wprowadziła ustawa z dnia 6 października 2022 r. o zmianie ustaw w celu przeciwdziałania lichwie (Dz.U. z 2022 r. poz. 2339). Jej art. 10 ust. 1 stanowi, że nowych przepisów nie stosuje się do umów zawartych przed ich wejściem w życie. Przy starszej umowie sprawdź więc, jakie brzmienie art. 36a obowiązywało w dniu jej zawarcia.

Przydatne narzędzia

Najczęstsze pytania

Czy prowizja i ubezpieczenie wliczają się do limitu?

Tak. Pozaodsetkowe koszty kredytu to według art. 5 pkt 6a ustawy o kredycie konsumenckim wszystkie koszty związane z umową poza odsetkami, bez względu na to, jak kredytodawca je nazwie.

Jaki jest limit dla pożyczki na mniej niż 30 dni?

Dla kredytów o okresie spłaty krótszym niż 30 dni pozaodsetkowe koszty mogą wynieść najwyżej 5% całkowitej kwoty kredytu (art. 36a ust. 1a).

Czy limit może przekroczyć 45% kwoty kredytu?

Nie. Art. 36a ust. 2 ogranicza pozaodsetkowe koszty do 45% całkowitej kwoty kredytu, nawet jeśli wzór daje wyższy wynik.

Co zrobić, gdy zapłaciłem więcej niż pozwala limit?

Koszty ponad limit się nie należą (art. 36a ust. 3). Możesz złożyć reklamację i wezwać do zwrotu nadwyżki. Naruszenie art. 36a–36c jest też podstawą sankcji kredytu darmowego z art. 45, którą trzeba wykonać w ciągu roku od wykonania umowy.

Źródła

Inne poradniki