Przejdź do treści

Odsetki maksymalne i maksymalne odsetki za opóźnienie: ile wynoszą i jak je liczyć

Redakcja bankomator.pl · aktualizacja 13 października 2026

Kodeks cywilny ogranicza oprocentowanie pożyczek i odsetki za spóźnioną spłatę. Przy stopie referencyjnej NBP 3,75% limity wynoszą 14,5% i 18,5% w skali roku.

Kodeks cywilny ogranicza, ile odsetek może zastrzec kredytodawca lub pożyczkodawca. Są dwa osobne limity: odsetki maksymalne od samej pożyczki lub kredytu oraz maksymalne odsetki za opóźnienie, gdy spóźniasz się ze spłatą. Oba zależą od stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego, więc zmieniają się razem z nią.

Skąd biorą się limity

Podstawą są art. 359 i art. 481 Kodeksu cywilnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 795). Oba przepisy działają w dwóch krokach. Najpierw określają odsetki ustawowe jako stopę referencyjną NBP powiększoną o stałą liczbę punktów procentowych. Następnie ustalają limit jako dwukrotność odsetek ustawowych.

Odsetki maksymalne (art. 359 § 2¹)

Odsetki ustawowe to suma stopy referencyjnej NBP i 3,5 punktu procentowego (art. 359 § 2). Odsetki wynikające z umowy nie mogą w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności tej wartości.

Odsetki maksymalne = 2 × (stopa referencyjna NBP + 3,5 pkt proc.)

Maksymalne odsetki za opóźnienie (art. 481 § 2¹)

Odsetki ustawowe za opóźnienie to suma stopy referencyjnej NBP i 5,5 punktu procentowego (art. 481 § 2). Odsetki za opóźnienie nie mogą w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności tej wartości.

Maksymalne odsetki za opóźnienie = 2 × (stopa referencyjna NBP + 5,5 pkt proc.)

Aktualne wartości

Według zestawienia podstawowych stóp procentowych NBP stopa referencyjna wynosi 3,75% i obowiązuje od 5 marca 2026 r. Minister Sprawiedliwości ogłosił w Monitorze Polskim, że od tego dnia odsetki ustawowe wynoszą 7,25% (M.P. z 2026 r. poz. 368), a odsetki ustawowe za opóźnienie wynoszą 9,25% (M.P. z 2026 r. poz. 367) w stosunku rocznym.

  • odsetki ustawowe: 3,75% + 3,5 pkt proc. = 7,25%,
  • odsetki maksymalne: 2 × 7,25% = 14,5% w skali roku,
  • odsetki ustawowe za opóźnienie: 3,75% + 5,5 pkt proc. = 9,25%,
  • maksymalne odsetki za opóźnienie: 2 × 9,25% = 18,5% w skali roku.

Wartości są aktualne na 13 października 2026 r. Gdy Rada Polityki Pieniężnej zmieni stopę referencyjną, zmienią się też oba limity. Przed obliczeniami sprawdź bieżącą stopę na stronie NBP.

Przykłady

  • Pożyczka 10 000 zł na rok: odsetki umowne nie mogą przekroczyć 14,5%, czyli 1 450 zł za rok.
  • Opóźnienie ze spłatą 10 000 zł przez 30 dni: odsetki za opóźnienie nie mogą przekroczyć 10 000 zł × 18,5% × 30/365, czyli około 152,05 zł.

Przy kredycie spłacanym w ratach odsetki liczy się od kapitału pozostałego do spłaty. Ratę i łączną kwotę odsetek dla własnych danych policzysz w kalkulatorze raty kredytu.

Jak sprawdzić swoją umowę

  1. Znajdź w umowie stopę oprocentowania kredytu lub pożyczki. Nie myl jej z RRSO, która obejmuje także prowizje i opłaty, więc może być wyższa od limitu odsetek bez naruszenia prawa.
  2. Porównaj tę stopę z odsetkami maksymalnymi obowiązującymi w okresie, za który naliczono odsetki. Od 5 marca 2026 r. limit wynosi 14,5% w skali roku.
  3. Odszukaj w umowie stopę odsetek za opóźnienie i porównaj ją z limitem 18,5% w skali roku.
  4. Jeżeli stopa w umowie jest zmienna, sprawdź jej wysokość w kolejnych okresach, na przykład w harmonogramie spłaty lub w zawiadomieniach od kredytodawcy.

Odsetki ustawowe a odsetki z umowy

Odsetki ustawowe stosuje się wtedy, gdy wysokość odsetek nie jest określona w inny sposób (art. 359 § 2). Podobnie przy opóźnieniu: jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie została ustalona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie. Gdy jednak wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy (art. 481 § 2). Także wtedy obowiązuje limit 18,5% w skali roku.

Co, jeśli umowa przewiduje więcej

Kodeks cywilny rozstrzyga to wprost:

  • jeżeli odsetki z umowy przekraczają odsetki maksymalne, należą się odsetki maksymalne (art. 359 § 2²),
  • jeżeli odsetki za opóźnienie przekraczają limit, należą się maksymalne odsetki za opóźnienie (art. 481 § 2²),
  • umowa nie może wyłączyć ani ograniczyć tych przepisów, także przez wybór prawa obcego (art. 359 § 2³ i art. 481 § 2³).

Umowa pozostaje w mocy, a zmniejsza się tylko należna kwota odsetek. Jeżeli zapłaciłeś więcej, możesz złożyć reklamację i wezwać do zwrotu nadwyżki. Pomogą wzory reklamacji i wezwania do zapłaty.

Limit działa przez cały czas trwania umowy. Jeżeli stopa referencyjna spadnie, a stałe oprocentowanie z umowy znajdzie się powyżej nowego limitu, należą się odsetki maksymalne. Art. 36 ust. 4 ustawy o kredycie konsumenckim wymaga, aby przy zmianie oprocentowania wynikającej ze zmiany odsetek maksymalnych kredytodawca niezwłocznie poinformował konsumenta o tej zmianie na trwałym nośniku.

Odsetki to nie wszystkie koszty

Limit odsetek nie obejmuje prowizji i opłat. Dla nich ustawa o kredycie konsumenckim przewiduje osobny limit pozaodsetkowych kosztów kredytu (art. 36a). Pożyczka może więc mieć oprocentowanie w granicach odsetek maksymalnych, a mimo to wysoki całkowity koszt przez prowizje. Dlatego porównuj oferty po RRSO i całkowitej kwocie do zapłaty. Pomogą w tym kalkulator kosztów pożyczki, kalkulator RRSO oraz poradnik jak czytać RRSO.

Ustawa o kredycie konsumenckim odwołuje się do odsetek maksymalnych także w art. 9a ust. 7. Dotyczy on instytucji pożyczkowych: część wymogów przy ocenie zdolności kredytowej nie ma zastosowania, gdy łączne odsetki i pozaodsetkowe koszty z umowy są niższe od połowy sumy obu limitów.

Odsetki od zaległych odsetek

Art. 482 § 1 Kodeksu cywilnego stanowi, że od zaległych odsetek można żądać odsetek za opóźnienie dopiero od chwili wytoczenia o nie powództwa, chyba że po powstaniu zaległości strony zgodziły się na doliczenie zaległych odsetek do dłużnej sumy. Zgoda na doliczenie musi więc zostać wyrażona już po powstaniu zaległości.

Gdy masz problem ze spłatą

Odsetki za opóźnienie rosną z każdym dniem. Jeśli wiesz, że nie zdążysz z ratą, skontaktuj się z kredytodawcą przed terminem i zapytaj o możliwe rozwiązania. Unikaj brania kolejnej pożyczki na spłatę poprzedniej. Więcej o tym mechanizmie piszemy w poradniku o spirali długów.

Przydatne narzędzia

Najczęstsze pytania

Ile wynoszą odsetki maksymalne obecnie?

Przy stopie referencyjnej NBP 3,75% obowiązującej od 5 marca 2026 r. odsetki maksymalne wynoszą 14,5% w skali roku, a maksymalne odsetki za opóźnienie 18,5% w skali roku.

Jak obliczyć odsetki maksymalne?

Do stopy referencyjnej NBP dodaj 3,5 punktu procentowego i pomnóż wynik przez 2. Dla odsetek za opóźnienie dodaj 5,5 punktu procentowego i również pomnóż przez 2.

Czy umowa z wyższym oprocentowaniem jest nieważna?

Nie. Kodeks cywilny stanowi, że w takiej sytuacji należą się odsetki maksymalne. Nadwyżka się nie należy, a umowa nie może tego wyłączyć.

Czy limit odsetek obejmuje prowizję?

Nie. Prowizje i opłaty to pozaodsetkowe koszty kredytu, które mają osobny limit w art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim.

Źródła

Inne poradniki