Przejdź do treści

Co grozi za niespłacenie pożyczki lub kredytu

Redakcja bankomator.pl · aktualizacja 13 października 2026

Niespłacona rata uruchamia kolejne etapy: od przypomnienia, przez wpis w bazach i nakaz zapłaty, aż po egzekucję komorniczą. Wyjaśniamy, co mówią przepisy i na którym etapie możesz jeszcze zareagować.

Spóźniona rata to nie od razu wizyta komornika. Między pierwszym monitem a egzekucją jest kilka etapów, a na każdym z nich masz jeszcze ruch. Poniżej opisujemy je po kolei, z odwołaniem do przepisów, które obowiązują w październiku 2026 r.

Pierwsze dni po terminie: monit i kontakt od wierzyciela

Gdy rata nie wpłynie w terminie, bank lub firma pożyczkowa zwykle wysyła przypomnienie: SMS, e-mail, list albo dzwoni. Przy kredycie i pożyczce udzielonej przez bank art. 75c Prawa bankowego wymaga, aby bank wezwał Cię do spłaty i wyznaczył termin nie krótszy niż 14 dni roboczych. W tym samym wezwaniu bank musi poinformować, że w ciągu 14 dni roboczych możesz złożyć wniosek o restrukturyzację zadłużenia. Ten przepis dotyczy banków; firma pożyczkowa nie ma takiego obowiązku, ale nic nie stoi na przeszkodzie, by zaproponować jej zmianę harmonogramu.

Odsetki za opóźnienie i opłaty

Od kwoty zaległej wierzyciel może naliczać odsetki za opóźnienie (art. 481 Kodeksu cywilnego). Jeżeli umowa nie określa ich stopy, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie, czyli stopa referencyjna NBP plus 5,5 punktu procentowego. Według obwieszczenia Ministra Sprawiedliwości od 5 marca 2026 r. wynoszą one 9,25% rocznie; zmieniają się razem ze stopą NBP, więc przed wyliczeniami sprawdź aktualną wartość. Umowne odsetki za opóźnienie nie mogą przekroczyć dwukrotności odsetek ustawowych za opóźnienie.

Przy kredycie konsumenckim obowiązuje dodatkowy limit: art. 33a ustawy o kredycie konsumenckim stanowi, że opłaty za zaległość razem z odsetkami za opóźnienie nie mogą przekroczyć kwoty odsetek maksymalnych za opóźnienie liczonych od zaległej kwoty. Jeśli wezwanie zawiera opłaty, które wydają się zawyżone, możesz je zakwestionować reklamacją (wzór reklamacji). Więcej o kosztach kredytu znajdziesz w dziale poradniki.

Wpis do BIK i do biur informacji gospodarczej

Banki i firmy pożyczkowe przekazują dane o kredytach do BIK. Po spłacie dane o zobowiązaniu, które nie było spłacane terminowo, mogą być przetwarzane bez Twojej zgody, jeżeli opóźnienie przekroczyło 60 dni i minęło co najmniej 30 dni od poinformowania Cię o tym zamiarze (art. 105a ust. 3 Prawa bankowego). Taka informacja może być przetwarzana do 5 lat od wygaśnięcia zobowiązania. Opis tych zasad znajdziesz też na stronie BIK.

Osobną drogą są biura informacji gospodarczej (BIG). Według art. 14 ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych wierzyciel może przekazać tam dane o długu konsumenta tylko łącznie spełniając warunki: dług wynosi co najmniej 200 zł i jest wymagalny od co najmniej 30 dni, minął co najmniej miesiąc od wysłania listem poleconym (lub doręczenia) wezwania do zapłaty z ostrzeżeniem o zamiarze wpisu i nazwą biura, a od wymagalności nie upłynęło 6 lat. Jeśli chcesz sprawdzić swoje dane albo poprosić o ich poprawienie, skorzystaj z wzoru wniosku do BIK.

Windykacja i sprzedaż długu

Wierzyciel może sam prowadzić windykację albo zlecić ją firmie zewnętrznej. Może też sprzedać wierzytelność bez Twojej zgody (art. 509 Kodeksu cywilnego), chyba że umowa lub ustawa to wyłącza. Nabywca przejmuje dług razem z prawami, w tym z roszczeniem o zaległe odsetki. Ważne dla Ciebie są dwie zasady:

  • dopóki nie dostaniesz zawiadomienia o przelewie, zapłata na rzecz dotychczasowego wierzyciela jest skuteczna (art. 512 KC);
  • wobec nowego wierzyciela możesz podnieść wszystkie zarzuty, które miałeś wobec poprzedniego w chwili, gdy dowiedziałeś się o przelewie, na przykład zarzut przedawnienia albo zawyżonych kosztów (art. 513 KC).

Windykator nie jest komornikiem. Nie może zająć wynagrodzenia ani konta. Zanim zapłacisz komuś, kto podaje się za nowego wierzyciela, sprawdź dokumenty i dane rachunku; o podszywaniu się pod firmy finansowe piszemy w poradniku o oszustwach pożyczkowych.

Nakaz zapłaty, także z e-sądu

Jeśli dług nie zostanie spłacony, wierzyciel może złożyć pozew. Często trafia on do elektronicznego postępowania upominawczego, które prowadzi Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie (opis EPU na gov.pl). Sąd wydaje nakaz zapłaty bez rozprawy. Od nakazu w postępowaniu upominawczym masz dwa tygodnie od dnia doręczenia na wniesienie sprzeciwu (art. 480² § 2 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego). Nakaz, od którego nie wniesiono sprzeciwu, ma skutki prawomocnego wyroku.

W EPU sprzeciw możesz złożyć przez formularz online albo na piśmie na adres sądu w Lublinie; według gov.pl jest bezpłatny. Do sprzeciwu w EPU nie dołącza się dowodów. Po jego wniesieniu sąd umarza postępowanie w tej części, w której nakaz stracił moc (art. 505³⁶ KPC). Wierzyciel może wtedy w ciągu trzech miesięcy złożyć zwykły pozew (art. 505³⁷ KPC). Jak pisać sprzeciw i jakie zarzuty podnieść, opisujemy w poradniku o przedawnieniu długu, dostępnym w dziale poradniki.

Komornik i kwota wolna od zajęcia

Egzekucję prowadzi komornik działający przy sądzie rejonowym (art. 758 KPC). Podstawą jest tytuł wykonawczy, czyli na przykład prawomocny nakaz zapłaty z klauzulą wykonalności (art. 776 KPC). Komornik może zająć m.in. wynagrodzenie i rachunek bankowy, ale część dochodu jest chroniona.

  • Wynagrodzenie za pracę: przy długach innych niż alimenty potrącić można najwyżej połowę wynagrodzenia netto (art. 87 § 3 Kodeksu pracy). Wolna od potrąceń jest kwota minimalnego wynagrodzenia po odliczeniu składek, zaliczki na podatek i ewentualnych wpłat do PPK (art. 87¹ § 1 pkt 1). Minimalne wynagrodzenie w 2026 r. wynosi 4806 zł brutto (rozporządzenie Rady Ministrów). Przy pracy w niepełnym wymiarze kwota wolna maleje proporcjonalnie.
  • Rachunek bankowy: środki na rachunkach jednej osoby są wolne od zajęcia w każdym miesiącu do 75% minimalnego wynagrodzenia (art. 54 Prawa bankowego). W 2026 r. to 3604,50 zł miesięcznie, łącznie na wszystkich rachunkach.
  • Inne świadczenia: część świadczeń, np. świadczenia rodzinne i świadczenie wychowawcze, w ogóle nie podlega egzekucji (art. 833 § 6 KPC), także gdy wpłyną na rachunek (art. 890 § 1¹ KPC), a emerytury i renty mają własne zasady egzekucji.

Do kwoty długu dochodzą koszty sądowe i egzekucyjne, więc im później sprawa się kończy, tym zwykle drożej.

Co zrobić, zanim dług urośnie

  1. Skontaktuj się z wierzycielem przed terminem raty albo zaraz po nim. Zaproponuj konkretną kwotę i termin, którą realnie udźwigniesz.
  2. W banku złóż na piśmie wniosek o restrukturyzację; jeśli bank go odrzuci, musi wyjaśnić przyczyny na piśmie (art. 75c ust. 5 Prawa bankowego).
  3. Sprawdź, ile naprawdę kosztuje dług: przelicz go w kalkulatorze kosztów pożyczki.
  4. Nie zaciągaj kolejnej pożyczki na spłatę raty bez porównania kosztów. Mechanizm narastania zadłużenia opisujemy w artykule spirala długów.
  5. Odbieraj pocztę z sądu i pilnuj terminów. Zignorowany nakaz zapłaty staje się podstawą egzekucji.

Ten poradnik ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej w konkretnej sprawie.

Przydatne narzędzia

Najczęstsze pytania

Po ilu dniach opóźnienia trafię do BIG?

Wierzyciel może przekazać dane konsumenta do biura informacji gospodarczej, gdy dług wynosi co najmniej 200 zł, jest wymagalny od co najmniej 30 dni i minął co najmniej miesiąc od wysłania wezwania do zapłaty z ostrzeżeniem o wpisie (art. 14 ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych).

Ile mam czasu na sprzeciw od nakazu zapłaty?

W postępowaniu upominawczym, także elektronicznym, termin wynosi dwa tygodnie od dnia doręczenia nakazu, gdy doręczenie następuje w Polsce (art. 480² § 2 pkt 1 KPC).

Ile komornik może zabrać z pensji?

Przy długach innych niż alimenty najwyżej połowę wynagrodzenia netto, przy czym kwota równa minimalnemu wynagrodzeniu netto pozostaje wolna od potrąceń (art. 87 i 87¹ Kodeksu pracy).

Ile pieniędzy na koncie jest chronione przed zajęciem?

Do 75% minimalnego wynagrodzenia w każdym miesiącu, łącznie na wszystkich rachunkach jednej osoby (art. 54 Prawa bankowego). W 2026 r. to 3604,50 zł.

Czy windykator może zająć moje konto?

Nie. Zająć wynagrodzenie lub rachunek może tylko komornik na podstawie tytułu wykonawczego, np. prawomocnego nakazu zapłaty z klauzulą wykonalności.

Źródła

Inne poradniki