Przejdź do treści

Przedawnienie długu z pożyczki: terminy i jak się bronić

Redakcja bankomator.pl · aktualizacja 13 października 2026

Roszczenie firmy pożyczkowej lub banku przedawnia się co do zasady po trzech latach, a termin kończy się z końcem roku kalendarzowego. Wyjaśniamy, jak go liczyć, co go przerywa i co zrobić z nakazem zapłaty.

Przedawnienie nie kasuje długu, ale po jego upływie wierzyciel nie może skutecznie żądać zapłaty od konsumenta. Przepisy zmieniły się w 2018 r., dlatego wiele starszych porad jest nieaktualnych. Poniżej opisujemy stan prawny z października 2026 r. na podstawie Kodeksu cywilnego (art. 117–125).

Ile trwa przedawnienie

Zgodnie z art. 118 KC ogólny termin przedawnienia wynosi sześć lat. Dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej termin wynosi trzy lata. W praktyce:

  • roszczenie banku lub firmy pożyczkowej z umowy pożyczki jest związane z ich działalnością gospodarczą, więc przedawnia się po trzech latach;
  • pożyczka prywatna między osobami, które nie działają zawodowo, podlega co do zasady terminowi sześcioletniemu;
  • roszczenie stwierdzone prawomocnym wyrokiem, nakazem zapłaty albo ugodą sądową przedawnia się po sześciu latach, a świadczenia okresowe należne w przyszłości po trzech (art. 125 § 1 KC).

Od kiedy liczyć termin i zasada końca roku

Bieg przedawnienia zaczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne (art. 120 § 1 KC), czyli zwykle od dnia po terminie płatności raty lub całej pożyczki. Od 2018 r. obowiązuje dodatkowa zasada: koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin jest krótszy niż dwa lata (art. 118 zd. 2 KC).

Przykład: rata pożyczki z firmy pożyczkowej była płatna 15 marca 2022 r. Trzyletni termin minąłby w marcu 2025 r., ale z powodu zasady końca roku roszczenie przedawniło się z upływem 31 grudnia 2025 r.

Przy kredytach spłacanych w ratach każda rata ma własny termin wymagalności. Sąd Najwyższy w uchwale z 10 maja 2023 r. (III CZP 52/22) uznał, że wypowiedzenie umowy kredytu nie wpływa na bieg przedawnienia rat, które stały się wymagalne przed wypowiedzeniem. Omówienie uchwały opublikował Rzecznik Finansowy.

Długi sprzed 9 lipca 2018 r.

Reforma weszła w życie 9 lipca 2018 r. Według art. 5 ustawy nowelizującej do roszczeń powstałych wcześniej i jeszcze nieprzedawnionych stosuje się nowe przepisy, a jeśli nowy termin jest krótszy, liczy się go od dnia wejścia w życie ustawy. Jeżeli jednak według starego terminu przedawnienie nastąpiłoby wcześniej, obowiązuje ten wcześniejszy termin. Przy starszych długach termin warto więc policzyć dwiema metodami.

Jak przedawnienie chroni konsumenta

Art. 117 § 2¹ KC stanowi: po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi. Sąd powinien więc wziąć przedawnienie pod uwagę także wtedy, gdy go nie podniesiesz. Mimo to zawsze warto napisać o nim wprost w sprzeciwie lub odpowiedzi na pozew.

Wyjątek przewiduje art. 117¹ KC: w wyjątkowych przypadkach sąd może nie uwzględnić upływu przedawnienia, jeśli wymagają tego względy słuszności. Bierze wtedy pod uwagę m.in. długość terminu, czas, jaki minął od jego upływu, oraz przyczyny, dla których wierzyciel nie dochodził roszczenia.

Długu przedawnionego nie można też przekazać do BIG: art. 14 ust. 1 pkt 4 ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych dopuszcza wpis konsumenta tylko wtedy, gdy od wymagalności nie upłynęło 6 lat.

Co przerywa przedawnienie

Według art. 123 § 1 KC bieg przedawnienia przerywa:

  • każda czynność przed sądem, komornikiem albo innym właściwym organem, podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia, np. pozew albo wniosek o wszczęcie egzekucji;
  • uznanie roszczenia przez dłużnika.

Po przerwaniu przedawnienie biegnie na nowo (art. 124 § 1 KC), a w razie postępowania sądowego lub egzekucyjnego dopiero po jego zakończeniu. Telefon albo list od windykatora sam w sobie nie przerywa biegu przedawnienia. Ustawa nie wylicza, co jest uznaniem długu, dlatego zanim podpiszesz ugodę, oświadczenie o uznaniu długu albo wniosek o rozłożenie na raty, przeczytaj dokument uważnie. Pisemne oświadczenie o uznaniu długu razem z wezwaniem do zapłaty pozwala wierzycielowi uzyskać nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym (art. 485 § 1 pkt 3 KPC).

Bieg przedawnienia zawiesza się m.in. na czas mediacji i postępowania pojednawczego (art. 121 KC). Terminów przedawnienia nie można skracać ani wydłużać umową (art. 119 KC).

Jak ustalić datę wymagalności

Bez tej daty nie policzysz przedawnienia. Zbierz dokumenty, które masz: umowę, harmonogram spłat, potwierdzenia wpłat, ewentualne wypowiedzenie umowy i zawiadomienie o sprzedaży długu. Jeśli ich nie masz, poproś wierzyciela na piśmie o kopię umowy i rozliczenie zadłużenia z podziałem na kapitał, odsetki i inne koszty. Przy pożyczce spłacanej jednorazowo wymagalność następuje zwykle w dniu po terminie spłaty. Przy ratach każda rata ma własny termin, a wypowiedzenie umowy przyspiesza wymagalność tylko tych rat, które jeszcze nie były płatne.

Czy przedawniony dług można spłacić

Tak. Przedawnienie nie oznacza, że długu nie ma, tylko że wierzyciel nie może go skutecznie wyegzekwować od konsumenta. Jeśli zapłacisz przedawniony dług dobrowolnie, nie możesz potem żądać zwrotu tej kwoty (art. 411 pkt 3 KC). Decyzję o zapłacie podejmij więc świadomie, a nie pod presją telefonu czy listu.

Sprzedaż długu nie zmienia terminu

Gdy wierzyciel sprzeda dług, nabywca wchodzi w jego miejsce, ale termin przedawnienia biegnie dalej, a nie od nowa. Wobec nabywcy możesz podnieść wszystkie zarzuty, które miałeś wobec pierwotnego wierzyciela w chwili, gdy dowiedziałeś się o przelewie (art. 513 § 1 KC). Data zakupu długu przez fundusz nie jest datą wymagalności.

Dostałeś nakaz zapłaty: co zrobić

  1. Sprawdź datę doręczenia. Od nakazu w postępowaniu upominawczym, także z e-sądu, sprzeciw wnosi się w terminie dwóch tygodni od doręczenia (art. 480² § 2 pkt 1 KPC).
  2. Ustal, kiedy dług stał się wymagalny. Poszukaj umowy, harmonogramu i ostatniej wpłaty.
  3. Wnieś sprzeciw i podnieś w nim zarzut przedawnienia; w piśmie wskaż, czy zaskarżasz nakaz w całości czy w części (art. 480³ § 2 KPC). W e-sądzie zrobisz to formularzem online albo na piśmie do Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie; według gov.pl sprzeciw w EPU jest bezpłatny.
  4. Nie ignoruj nakazu, nawet jeśli dług jest Twoim zdaniem przedawniony. Nakaz, od którego nie wniesiono sprzeciwu, ma skutki prawomocnego wyroku (art. 480² § 4 KPC).

Jeśli zamiast pozwu dostajesz przedsądowe wezwanie do zapłaty starego długu, możesz odpisać, że uważasz roszczenie za przedawnione. Do zakwestionowania kosztów u kredytodawcy przyda się wzór reklamacji, a pozostałe pisma znajdziesz w dziale wzory pism.

Przedawnienie działa w obie strony

Te same przepisy dotyczą Twoich roszczeń wobec banku lub firmy pożyczkowej, np. o zwrot części kosztów po wcześniejszej spłacie. Jeśli spłaciłeś pożyczkę przed terminem, sprawdź wzór pisma o zwrot kosztów, zanim termin minie.

Ten poradnik ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej w konkretnej sprawie.

Przydatne narzędzia

Najczęstsze pytania

Po ilu latach przedawnia się chwilówka?

Roszczenie firmy pożyczkowej jest związane z jej działalnością gospodarczą, więc przedawnia się po trzech latach od wymagalności, a koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego (art. 118 KC).

Czy sprzedaż długu funduszowi przedłuża przedawnienie?

Nie. Nabywca wchodzi w miejsce wierzyciela, a termin biegnie dalej. Wobec nabywcy możesz podnieść te same zarzuty, w tym przedawnienie (art. 513 § 1 KC).

Czy telefon od windykatora przerywa przedawnienie?

Sam kontakt windykatora nie jest czynnością przed sądem ani komornikiem. Przedawnienie przerywa m.in. pozew, wniosek egzekucyjny albo uznanie długu przez dłużnika (art. 123 § 1 KC).

Czy muszę sam zgłosić przedawnienie w sądzie?

Wobec konsumenta po upływie terminu nie można domagać się zaspokojenia roszczenia (art. 117 § 2¹ KC), ale warto napisać o przedawnieniu w sprzeciwie. W wyjątkowych przypadkach sąd może pominąć upływ terminu ze względów słuszności (art. 117¹ KC).

Ile mam czasu na sprzeciw od nakazu zapłaty z e-sądu?

Dwa tygodnie od dnia doręczenia nakazu (art. 480² § 2 pkt 1 KPC). Sprzeciw w EPU jest bezpłatny.

Źródła

Inne poradniki